Kva gjer deg glad?

Det var slik det byrja. Eit banalt og enkelt spørsmål, som eg likevel måtte grunne noko over før eg fann svaret på. Lat meg spole tilbake. For ein stund sidan kom eg til det punktet i livet der det gjeng opp for ein sjølv at livet ikkje varar evig, og at dei dagane ein har til rådigheit fyrst og fremst er kvardagar. Nokon kallar det å verte vaksen.

Det var ikkje noko melankolsk eller dramatisk over denne erkjenninga. Snarare ein følelse av godlynt likevekt. Ein type balanse i livet som ein kan bruke til å skape noko positivt. Det var då spørsmålet kom. Frå meg sjølv, til meg sjølv. Kva gjer deg glad?

Det er det boka mi handlar om. Den handlar om fylle kvardagane med noko som betyr noko. Noko som gjev glede. Riktig nok er det ei kokebok. Men kva er vel meir grunnleggande i livet enn maten me et kvar dag.

Foto: Erik Ruud

Eg er fødd og oppvaksen på ein gard i Valle i Setesdal der gamle tradisjonar hev vorte tekne vare på og ført frå ein generasjon til den neste. Eg elskar mattradisjonane eg er vaksen opp med, men tykkjer òg det er spanande å oppleve nye ting. Eg har reist mykje, og eg har latt meg inspirere på matfronten. Noko av det mest spanande eg veit, er å få utfordre smakslaukane med råvarer og smakar eg ikkje har kjent før.

Eg elskar å vere ute i naturen og hauste av den, og eg set pris på å kunne lage mat av råvarer eg har dyrka, sanka eller jakta sjølv. Men det aller viktigaste for meg er å dele dei gode opplevingane med dei som betyr mest for meg. Det handlar nemleg ikkje berre om å hauste, lage eller ete maten, men om å dele opplevingar og augneblinkar med familie og vener. Mat vert noko anna, og meir, enn næringsstoff når han vert nytt i lag med andre menneske.

Foto: Erik Ruud

Å lage mat gjer meg glad. Og når ein lagar maten sjølv, har ein heldigvis det privilegiet at ein kan gjere akkurat kva ein vil. Oppskrifter er nemleg ikkje tvangstrøyer. Kokken må gjere sine individuelle tilpassingar etter eigen smak og preferanse. Sjølv nyttar eg oppskrifter som inspirasjon. Eg fylgjer dei så å seie aldri til punkt og prikke. Eg håpar at dei som les boka mi kjem til å bruke oppskriftene i boka på same viset. Prøv ut dine eigne idear, og lag din eigne variantar!

Når eg skriv dette synar gradestokken utom stogeglaset heime i Valle – 20 grader. Slik hev det vore i vekevis. Eg likar vinter og kulde, men ein stad går det ei grense. Og eg tek meg sjølv i å drøyme meg til sol og varme. Dagdraumane tek meg tilbake til sist sumar då eg møtte gamle venninner til eit lystig lag på stranda.

Foto: Erik Ruud

Det var ein vakker ettermiddag. Sumarvarmen hadde enno ikkje trekt seg tilbake, men låg dirrande over stranda. Den sparsame havbrisen gav berre ørsmå rørsler i det stive strandgraset. Me kosa oss med  god mat og drikke, tala saman og lo, heilt til himmelen raudna og det vart på tide å reise heim. Eg har lyst til å dele oppskriftene på den gode maten me åt. Så kan dykk trylle fram luktene og smakane av sumar, mens me ventar på varmare dagar og ljosare kveldar.

Margit Dale 16. februar 2021 

Blogginnlegget vart først publisert på www.norli.no


Grilla kreps med to sausar

Du treng:

16 sjøkreps (rå eller kokte)

Ramslaukpesto
100 g ramslauk
50 g mandlar
35 g parmesan
1 dl olivenolje
salt og pepar etter smak

Chilisaus
5 ss srirachasaus
5 ss olivenolje
30 g ingefær
5 kvitlaukfedd
1 ss fiskesaus
1 ts honning
½ lime

Foto: Erik Ruud

Slik gjer du:

Lag ramslaukpesto. Skåld mandlane. Fjern skalet og rist mandlane eit par minutt i ei steikepanne på middels varme til dei er lett gylne. Kutt parmesanen i små bitar og ha han saman med ramslauk, mandlar og olivenolje i ein blander. Køyr det til ein grov puré. Ha i meir olje dersom du ønskjer sausen meir flytande. Smak til med salt og pepar.

Lag chilisaus. Finhakk kvitlauk og ingefær, og bland det saman med srirachasausen. Bland så inn resten av ingrediensane og rør godt.

Grill krepsane. Stikk ein skarp kniv ned i midten av hovudet på krepsen og skjer ned mot halsen og ned over halen. Så andre vegen mot hovudet. Når han er delt i to på langs, fjernar du paven (magesekken) og tarmstrengen.

Legg krepsen på grillen med skalet ned og ha ramslaukpesto på 4 krepsar og chilisaus på 4 krepsar.

Grill til dei vert gjennomvarme. Pass på å ikkje grille for lenge, då vert krepsane tørre og seige. Ferdigkokte krepsar treng berre nokre sekund før dei er ferdige. Rå kreps må grillast litt lenger, men maks 2 minutt.

Server gjerne med godt brød og grilla grønsaker.

Oppskrifta er henta frå boka Heimelaga – Oppskrifter og kvardagslykke frå Margits kjøkken.


Breiflabb med grønn saus

Du treng:

600 g breiflabb
4 store skiver med spekeskinke

Grøn saus
50 g persille
2 kvitlaukfedd
10 ss olje
2 ss sitronsaft
½ ts salt
2 ss kapers

Slik gjer du:

Lag den grøne sausen. Køyr alle ingrediensane i ein blendar til ein jamn saus. Smak til med salt.

Lag fisken. Skjer ulkefileten i fire like store stykke. Surr ei skive spekeskinke rundt kvart stykke og legg på grillen. Ikkje grill han for lenge. Kor lenge er avhengig av kor tjukk fileten er. Når han flakar seg, er han ferdig.

Ha over den grøne sausen når han er ferdig grilla, og server gjerne med potetsalat.

Oppskrifta er henta frå boka Heimelaga – Oppskrifter og kvardagslykke frå Margits kjøkken.

Foto: Erik Ruud